بخش سوم
ورود به حوزه علمیه نجف اشرف
و بدینگونه سید در حدود شهر جمادی الثانی سال 1319 آهنگ نجف اشرف نمود و آستین همت بالا زده و به سوی دیار غروی "زادها الله شرفا" راهی شده تا از برکات عالیه و فیوضات نامتناهی حضرت علوی سلام الله علیه و غوطه ور شدن در بحر العلوم نجف اشرف بهره مند گردد.
لهذا در خبر است که حضرتش را عده ای از فضلای اصفهان تا بیرون شهر مشایعت نمودند تا او راهی وادی السلام گردید.
در مسیر خود به سوی عراق از گلپایگان گذشت و مورد استقبال علمای آن سامان قرار گرفت و چند روزیدر آنجا اقامت گزید، آورده اند که نزاعی علمی ما بین سید جمال الدین و سایر علمای گلپایگان در گرفت که برادران وی نیز هم در زمره نافین او بودند لیکن آنقدر براهین سید قوی و کلام او دلنشین بود که اهل مجلس همه بر مقام علمی و فضیلت سید واقف گشتند، لذا به وی پیشنهاد دادند برای تولیت بعضی از موقوفات و اداره شوٍٍءون شرعیه و اقامه جماعت سکنی گزیند ولی سید نپذیرفت و به راه خود به سوی نجف اشرف ادامه داد.
تا در اوائل ماه رمضان المبارک 1319 قمری وارد نجف اشرفگردید ، علامه طهرانی در رابطه با ورود ایشان به نجف می فرماید: مرحوم آقا سید جمال می فرمود: من وقتی از اصفهان به نجف اشرف مشرف شدم تا مدتی مردم را به
صورتهای برزخیه خودشان می دیدم، به صورتهای وحوش و حیوانات و شیاطین، تا آنکه از کثرت مشاهده ملول شدم، یک روز که به حرم مطهر مشرف شدم، از امیر المومنین (ع) خواستم که این حال را از من بگیرد، من طاقت ندارم، حضرت گرفت و از آن پس مردم را به صورتهای عادی می دیدم5.
معاد شناسی ج 1، ص 142 بدینسان مرحوم سید جمال وارد نجف اشرف "زادها الله شرفا" گردید.
حضور در درس آخوند خراسانی
و لدی الورود در درس مرحوم آخوند ملا محمد کاظم خراسانی (قده) حاضر شده و از ملازمان درس ایشان قرار گرفت.آورده اند که وی دو دوره اصول مرحوم آخوند را حاضر شده و در بحث فقه در مباحث مختلفه از آنوجود ذی قیمت استفاده فراوان برد، و همواره سید در درس مرحوم آخوند شرکت می جست، تا اینکه( در سال 1329 قمری) آخوند ملا محمد کاظم خراسانی اعلی الله مقامه الشریف وفات نمود و بدین گونه بین استاد و شاگرد فراقی ابدی حاصل شد.سید علاوه بر شرکت در درس آخوند خراسانی (قده) از افادات مرحوم آیت الحق حاج آقا رضا همدانی متوفی 1322 قمری (قدس سره) هم بهره مند می شد و از ملازمان فقه فقیه عصر سید محمد کاظم طباطبائی یزدی (متوفی 1337 قمری)بود.همچنین از انفاس ملکوتی آیت الله شیخ هادی طهرانی، آخوند ملا علی نهاوندی، عالم کامل شیخ محمد بهاری (متوفی 1329 قمری) و آیت الله سید ابو تراب خوانساری "6" قدس الله اسرارهم بهره های فراوان برد.
6 . صورت اجازه مرحوم علامه خوانساری (ره) به آیت الله سید جمال(ره) نزد فرزند بزرگوارش آیت الله سید علی گلپایگانی "دامت برکاته" که هم اکنون از علمای ساکن تهرانند موجود است ، گفتنی است مرحوم آیت الله العظمی سید ابو تراب خوانساری از جمله عالمان به نام و طراز اول و از مراجع نجف اشرف بودند که شاگردان زیادی در مکتب او به درجات عالیه علم و عمل نایل شده که از ان جمله مرحوم آیت الله العظمی خویی (ره) است .
درک محضر میرزای دوم شیرازی
نقل است که سید مدتی را در سامرا نزد مرحوم آیت الله شیخ محمد تقی شیرازی میرزای کوچک (قدس سره) حاضر شده و از اشارات قدسی ایشان بهره مند می شد.
آشنایی با علامه نایینی
آورده اند که بعد از فوت مرحوم آخوند خراسانی قدس الله نفسه الزکیه وی در درس هیچ کس حاضر نشد تا آن هنگام که متوجه وجود گرانقدر شیخ المشایخ آیت الله العظمی شیخ میرزا حسین غروی نائینی (قده) (متوفی 1355 قمری) گردید.لهذا در درس وی حاضر شده و وجود او عامل بزرگی بود برای شرکت علما وفضلای حوزه نجف در درس مرحوم نائینی (قده) . و او مشاور علمی و مرجع فکری آراء شیخ بوده و در اجازه ای که مرحوم آیت الله نائینی به وی داده است از ایشان به عنوان حجت الاسلام یاد کرده که این عنوان را مرحوم نائینی در هیچ اجازه ای برای هیچ کس تعبیر نفرموده اند.7
7. صورت این اجازه هم الان در بیت هاشمی گلپایگانی موجود است
سید در درس مرحوم نائینی همواره مشارکت می نمود و از ملازمان اصلی درس وی بوده تا به سال 1355 قمری مرحوم نائینی وفات نمود و از این زمان سید کرسی تدریس را در حوزه علمیه نجف اشرف ایجاد کرد وعده زیادی از طلاب و فضلای نجف گرد شمع وجودش حلقه زدند و از انوار آن نور نورانی ، منور گردیدند و از دریای آن بحر المعانی ، معناها برگرفتند